23 Maw 2026

Mae Trafnidiaeth Cymru wedi cwblhau'r gwaith trydaneiddio llawn o linellau Craidd y Cymoedd, sydd wrth galon Metro De Cymru, gan gyflawni un o brosiectau trafnidiaeth seilwaith rheilffyrdd mwyaf uchelgeisiol Cymru.

Mae'r Offer Llinell Uwchben (OLE) ar y rhan 800 metr olaf rhwng Heol y Frenhines Caerdydd a Bae Caerdydd bellach wedi'i gwblhau a'i brofi wrth i TrC baratoi ar gyfer trydaneiddio'r rhwydwaith 170km cyfan, gan gwblhau rhaglen drawsnewid chwe blynedd a ddechreuodd yn 2020.

Wedi'i alw'n 'Welsh Tube', daeth y prosiect gwerth £1bn â threnau trydan tri modd i Gymoedd De Cymru am y tro cyntaf yn 2024. Y gwanwyn hwn, bydd TrC yn cyflwyno'r cyntaf o'i 36 trên tram Dosbarth 398 cwbl drydan. Bydd y fflyd newydd yn gweithredu i ddechrau rhwng Pontypridd a Bae Caerdydd, gan ddarparu gwasanaethau gwyrddach a mwy aml fel rhan o Fetro De Cymru.  

Mae teithwyr eisoes yn elwa o'r gwelliannau hyn gyda llinellau Craidd y Cymoedd yn un o'r rhwydweithiau mwyaf prydlon a dibynadwy ym Mhrydain Fawr dros y 6 mis diwethaf.

Ers dechrau'r gwaith yn 2020, mae TrC a'i bartneriaid wedi cyflwyno rhaglen ddwys o beirianneg arbenigol sy'n cynnwys:

• 281.5 milltir o wifrau uwchben wedi'u gosod
• Dros 3,100 o byst dur ac 8,200 o rannau dur bach wedi'u gosod i ddal y gwifrau yn eu lle.
• Cwblhawyd 14 o ostyngiadau trac rheilffordd i osod gwifrau o dan bontydd.
• Pum is-orsaf wedi'u gosod.
• Clirio llystyfiant helaeth ac adnewyddu ffensys i gadw'r rhwydwaith yn ddiogel rhag tresmasu.

Gan weithio'n agos gyda phartneriaid Amey Infrastructure Wales, cyflwynodd TrC System Trydaneiddio Clyfar sy'n cyfuno rhannau â gwifrau a di-wifrau a wnaed yn bosibl gan drenau tri a deu-ddull arloesol, sy'n gallu newid yn ddi-dor rhwng pŵer trydan uwchben a batri.

Mae'r dull wedi cyflawni gostyngiadau carbon a chostau o'i gymharu â systemau traddodiadol wedi'u gwifro'n llawn, tra'n osgoi'r angen am gau pontydd hir ac aflonyddgar.

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru, Ken Skates: "Mae hwn yn foment pwysig i reilffyrdd yn Ne Cymru. O'r diwedd, rydym yn gweld ein huchelgais yn dod yn realiti diolch i'n buddsoddiad digynsail o fwy na £1bn i drawsnewid y Cymoedd, gyda £800 miliwn ar drenau newydd, a blynyddoedd o waith caled ac ymrwymiad gan TrC.

"Trenau newydd, cyflymach, modern, sy'n cynnig mwy o gapasiti a gwasanaethau amlach sy'n helpu i drawsnewid profiadau teithwyr.

"Mae hon yn garreg filltir arwyddocaol arall ar ein cenhadaeth i drawsnewid ein rheilffyrdd."

Dywedodd Dan Tipper, Prif Swyddog Seilwaith Trafnidiaeth Cymru: "Mae cwblhau trydaneiddio Llinellau Craidd y Cymoedd yn gyflawniad pwysig i'n timau seilwaith a'n partneriaid adeiladu. Mae hon wedi bod yn un o'r rhaglenni peirianneg mwyaf cymhleth a gynhaliwyd yng Nghymru yn ystod y degawdau diwethaf ac mae ei chyflawni'n ddiogel ac yn effeithlon yn dyst i sgil ac ymroddiad pawb sy'n cymryd rhan.

"Rwy'n hynod falch o'r gwaith a gyflawnwyd a'r manteision y bydd yn ei ddatgloi i deithwyr ar draws y Cymoedd, gyda gwasanaethau gwyrddach a chyflymach yn cysylltu cymunedau.

"Rydyn ni'n hynod ddiolchgar i'n cymunedau sydd wedi cael eu heffeithio'n fawr gan y gwaith ar adegau. Byddant nawr yn gallu elwa o fanteision y gwelliannau trwy wasanaethau cyflymach, gwyrddach, amlach a dibynadwy."

Gyda'r rhwydwaith bellach wedi'i drydaneiddio'n llawn ac yn fyw, mae TrC yn atgoffa cymunedau o beryglon tresmasu ger y rheilffordd ac yn annog teithwyr a thrigolion i gadw'n effro ac yn rhoi gwybod am unrhyw bryderon trwy anfon neges destun at 61016.

Mae prosiect trawsnewid llinell y Bae, sy'n rhan o drawsnewid ehangach Llinellau Craidd y Cymoedd ar gyfer y Metro, wedi cael ei ariannu'n rhannol gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru.